Syndicate content facebook Syndicate content Log In
"มะโย่ง"การแสดงพื้นเมืองมุสลิม

"มะโย่ง"การแสดงพื้นเมืองมุสลิม

มะโย่ง ศิลปะการแสดงพื้นเมืองชาวไทยมุสลิมภาคใต้

 

รากวัฒนธรรม

 

 

 

 

มะโย่ง

การแสดงพื้นเมืองมุสลิม

 

     มะโย่ง หรือ เมาะโย่ง ศิลปะการแสดงพื้นเมืองเพื่อเฉลิมฉลองหรือรื่นเริง เอกลักษณ์ของชาวไทยมุสลิมในแถบจังหวัดภาคใต้ ปัตตานี ยะลา นราธิวาส รวมทั้งพื้นที่บางส่วนในรัฐกลันตัน ปาหัง ตรังกานู ไทรบุรี ประเทศมาเลเซีย

     กำเนิดมะโย่ง มีผู้สันนิษฐานแตกต่างกันไปหลายกระแส ดังนี้

     ๑. มะโย่งเป็นการแสดงที่เกิดจากในวังของเมืองปัตตานี เป็นครั้งแรกเมื่อประมาณ ๔๐๐ ปี มาแล้วจากนั้นแพร่หลายไปทางกลันตัน

     ๒. พิจารณาจากรูปศัพท์ ซึ่งกล่าวว่า คำว่า “มะโย่ง” มาจากคำว่า “มัคฮียัง” (MAKHIANG) แปลว่า เจ้าแม่โพสพ เนื่องจากพิธีทำขวัญข้าวในนาของชาวมุสลิมในสมัยโบราณนั้น จะมีหมอผู้ทำพิธีทรงวิญญาณเจ้าแม่โพสพเป็นการแสดงความกตัญญูที่เจ้าแม่โพสพมีเมตตาประทานน้ำนมมาให้เป็นเมล็ดข้าว เพื่อเป็นโภชนาหารของมนุษย์ตลอดทั้งเพื่อขอความสมบูรณ์พูนสุข ความสวัสดิมงคลให้บังเกิดแก่ชาวบ้านทั้งหลาย ในพิธีจะมีการร้องรำบวงสรวงด้วย ซึ่งในภายหลังได้วิวัฒนาการมาเป็นละครที่เรียกว่า “มะโย่ง”

     ๓. มะโย่งเป็นการแสดงที่ได้รับอิทธิพลมาจากชวาตั้งแต่ครั้งโบราณ แล้วเป็นที่นิยม แพร่หลายในหมู่ชาวไทยมุสลิมในบริเวณจังหวัดชายแดนภาคใต้ และได้อธิบายเพิ่มเติมโดยกล่าวถึงที่มาของคำว่า มะโย่ง คำว่า มะหรือเมาะ แปลว่า แม่ ส่วนโย่ง หรือโยง เป็นพระนามของเจ้าหญิงพระองค์หนึ่งแห่งชวา จึงชวนให้สันนิษฐานต่อไปได้ว่า เหตุที่เรียกละครประเภทนี้ว่า มะโย่ง อาจเป็นตัวพระ จึงเรียกกันโดยใช้คำว่า มะ หรือ เมาะนำหน้า

     เครื่องดนตรี นิยมใช้กันอยู่ ๓ ชนิด คือ รือบะ จำนวน ๑ - ๒ คน กลองแขก ๓ หน้า จำนวน ๒ ใบ และฆ้องใหญ่เสียงทุ้มแหลมอย่างละใบ มะโย่งบางคณะยังมีเครื่องดนตรีอีก ๒ ชิ้น คือ กอเลาะ (กรับ) จำนวน ๑ คู่และจือแระ จำนวน ๓ - ๔ อัน (จือแระ ทำด้วยไม้ไผ่ยาวประมาณ ๑๖–๑๘ นิ้วใช้ตี) ผู้แสดง มะโย่งคณะหนึ่ง ๆ มีคนประมาณ ๒๐ - ๓๐ คน เป็นลูกคู่เล่นดนตรี ๕ - ๗ คน นอกนั้นเป็นผู้แสดงและเป็นผู้ช่วยผู้แสดงบ้าง ผู้แสดงหรือตัวละครสำคัญมี ๔ ตัว คือ

     ๑. ปะโย่งหรือเปาะโย่ง แสดงเป็นพระเอก มีฐานะเป็นกษัตริย์หรือเจ้านาย ตัวปะโย่งจะใช้ผู้หญิงร่างแบบบางหน้าตาสะสวย มีเสน่ห์ ขับกล่อมเก่ง น้ำเสียงดี เป็นผู้แสดง

     ๒. มะโย่งหรือเมาะโย่ง แสดงเป็นนางเอก มีฐานะเป็นเจ้าหญิงหรือสาวชาวบ้านธรรมดาตามแต่เนื้อเรื่องที่แสดง ใช้ผู้หญิงร่างแบบบาง หน้าตาดีเป็นผู้แสดง

     ๓. ปือรันมูดอ แสดงเป็นตัวตลกตัวที่ ๑ มีฐานะเสนาคนสนิทหรือคนใช้ใกล้ชิดของปะโย่ง ใช้ผู้ชายหน้าตาท่าทางน่าขบขันชวนหัว เป็นผู้แสดง ปือรันมูดอ จะพูดจาตลกคะนอง สองแง่สองมุม ฉลาดทันคน กล้าหาญ แต่บางครั้งโงทึบและขลาดกลัว ตาขาว

     ๔. ปือรันดูวอ แสดงเป็นตัวตลกตัวที่ ๒ มีฐานะเป็นเสนาคนสนิทตัวรองของเปาะโย่ง เป็นเพื่อสนิทของปือรันมูดอ จะเป็นตัวที่คอยสนับสนุนให้ปือรันมูดอสามารถตลกจี้เส้นได้มากขึ้น

     (ข้อมูล/ภาพเก่าเว็บไซต์จังหวัดปัตตานี)

     การแสดงมะโย่ง จัดเป็นการแสดงที่เป็นเรื่องราวประกอบด้วย การขับบทร้อง การเจรจาโดยใช้ภาษามลายู การร่ายรำ

     กระบวนการสืบสานและถ่ายทอดการแสดงมะโย่ง ปัจจุบันมีจำนวนคณะไม่มากนัก และได้รับการคุ้มครองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

      มะโย่ง ศิลปะการแสดงพื้นเมืองชาวไทยมุสลิมภาคใต้

ข่าวล่าสุดในหมวด