Syndicate content facebook Syndicate content Log In

เจดีย์สี่พันองค์แห่งพุกาม

เจดีย์สี่พันองค์แห่งพุกาม

เจดีย์สี่พันองค์ เป็นไฮไลต์ของการท่องเที่ยวเมืองพุกาม (Bagan) อย่างแท้จริง

 

 

ที่นี่ร่วมสมัย

รื่นรมย์

 

 

 

พุกาม..วันนี้

 

       อย่างที่เคยกล่าวมาก่อนหน้านี้ คนต่างแดนเข้าไปท่องเที่ยวในพม่าหรือเมียนมาร์ เป็นทัวร์แสวงบุญตามศาสนสถาน เจดีย์วัดชื่อดังเป็นเสียส่วนใหญ่ ซึ่งรวมไปถึงคนที่ชอบดื่มด่ำโบราณสถานมักไม่พลาดโปรแกรมเจดีย์สี่พันองค์แห่งพุกามเป็นแน่

       แต่จะเข้าสำนวน “ได้เห็นเจดีย์แห่งพุกามก่อนตายหรือไม่นั้น” มิรู้ได้

      เจดีย์สี่พันองค์ เป็นไฮไลต์ของการท่องเที่ยวเมืองพุกาม (Bagan) อย่างแท้จริง ยิ่งเมื่อได้ขึ้นไปบนชั้นฐานสุดของเจดีย์ชเวสันดอ (Shweandaw Pagoda) อันเป็นจุดชมวิว 360 องศาก็แลเห็นเจดีย์ใหญ่น้อยแทรกอยู่วางกลางดงไม้และผืนทราย กินอาณาเขตกว้างไกลจากฝั่งหนึ่งไปจรดถึงริมแม่น้ำอิรวดี (Ayeyarwaddy River) บ่งบอกถึงความยิ่งใหญ่ของเจดีย์จำนวนมากที่ได้รับสมญานามดังกล่าว ทั้งบ่งบอกถึงความรุ่งเรืองของพุทธศาสนาในพม่าได้เป็นอย่างดี ดังที่นักประวัติศาสตร์ศิลปะขนานนามเมืองพุกามนี้ว่าเป็นอู่อารยธรรมของประเทศ

      ร่องรอยของอาณาจักโบราณพุกาม (พ.ศ. 1587–1830) แห่งการสถาปนาของพระเจ้าอโนรธามังช่อ (พ.ศ. 1587-1620) ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์พุกาม วันนี้เหลือเพียงกำแพงเมืองด้านในและด้านตะวันออก พอเป็นแค่ประจักษ์พยานของความยิ่งใหญ่ในอดีต ก่อนที่ล่มสลายภายหลังกองทัพมองโกลนำโดยกุ๊บไลข่าน (Kublai Khan) เข้าตีทำลายในปี พ.ศ. 1830 ถึงกระนั้น สถาปัตยกรรมสถูปเจดีย์ชเวสิกองที่สร้างโดยพระเจ้าอโนรธามังช่อ (สร้างเสร็จในสมัยพระราชโอรส คือพระเจ้ากยันสิตถา) ยังคงตั้งตระหง่าน รวมทั้งเจดีย์อนันดา เจดีย์สัพพัญญู วิหารติโลมินโล และองค์อื่นๆ

      กล่าวกันว่า ในสมัยอาณาจักรพุกามรุ่งเรือง ความศรัทธาในพุทธศาสนานั้นมีมากเหลือคณานับ บรรดาเหล่าขุนนาง อำมาตย์ แข่งกันสร้างเจดีย์ เพื่อสิริมงคล เสริมบารมี เพื่อสืบทอดพุทธศาสนา และเพื่อศิลปะวิทยาการ มีมากกว่า 10,000 องค์ ซึ่งภายหลังเจดีย์จำนวนมากมีการผุผังไปตามกาลเวลา (มีการสำรวจเหลือประมาณ 2,200 กว่าองค์) อย่างไรก็ดี ในช่วง 2-3ปีมานี่ รัฐบาลพม่าได้เปิดทางให้บรรดากองทุนโบราณคดีจากประเทศต่างๆ เข้าไปดำเนินการบูรณะ ไม่ว่าจะเป็นกองทุนฯ อิตาลี จีน ญี่ปุ่น เกาหลี

      นัยว่าการบูรณะเจดีย์แห่งพุกามนี้ เพื่อเตรียมความพร้อมเสนอเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม หลังจากที่ชื่อ Bagan Archaeological Area and Monuments อยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List ) ของศูนย์มรดกโลก ยูเนสโกมาเป็นเวลา 18 ปี หรือหลังจากที่พม่าเข้าร่วมภาคีอนุสัญญามรดกโลกมาแต่ปี 2537 และอีกสองปีถัดมามีการเสนอชื่อนี้ (และอีก 7 แหล่งมรดกอยู่ในบัญชีรายชื่อข้างต้น) ทว่ารัฐบาลพม่าในร่างทหารเวลานั้นถูกยูเนสโกเมิน ต่างกับปัจจุบันที่ให้ความสนใจ มิเช่นนั้นแล้ว Irina Bokova ผู้อำนวยการยูเนสโกคงมิลงทุนเดินทางมาดูเจดีย์พุกามด้วยตาตนเอง (8 ส.ค. 2555)

      สอดรับกับมุมมองคุณวีระ โรจน์พจนรัตน์ อดีตข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ของไทยก็เคยเดินทางเข้าร่วมหารือกับ Oo Lwin อธิบดีกรมโบราณคดีฯ เมื่อไม่นานมานี้ “พม่ามีแผนจะเสนอเมือง Pyu ชนพื้นเมืองดั้งเดิมในปีหน้า ถัดจากนั้นจะเสนอ Bagan เจดีย์พุกามตามลำดับ”

      กระนั้น แวดวงนักประวัติศาสตร์ศิลปะ โบราณคดีก็วิตก Bagan จะเป็นมรดกโลกได้จริงหรือ เนื่องจากเจดีย์ที่เป็นของแท้ดั้งเดิมมีเหลืออยู่ไม่มาก (เท่าที่สายตาเห็นเมื่อนั่งรถผ่าน มีการบูรณะและสร้างทดแทนขึ้นมาใหม่ทั้งองค์ตามร่องรอยหลักฐานเดิม เป็นเจดีย์ขนาดย่อม) ประกอบกับมีชุมชนใหม่แทรกลงอยู่ชั้นในโบราณสถาน (Core Zone) เป็นหย่อมๆ และพื้นที่กันชน (Buffer Zone) รอบๆ มีการพัฒนาที่ดินเพื่อรองรับการท่องเที่ยว ซึ่งในเรื่องนี้รัฐบาลพม่าก็ตระหนักดีถึงปัญหา จึงหาทางแก้ไขก่อนเสนอ Bagan เป็นมรดกโลก

       แน่นอน วันนี้เจดีย์แห่งพุกาม สถาปัตยกรรมคุณค่ายุคโลกโบราณร่วม 2,000 ปี ติดอันดับเมืองท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่ร้อนแรงที่สุดในภูมิภาคอาเซียน

       บันทึกภาพกลางหน้าฝน 8 กันยายน 2555

ข่าวล่าสุดในหมวด