กรมส่งเสริมการเกษตรปลื้มแปลงใหญ่เพิ่มมูลค่าผลผลิต 7 ปี กว่าแสนล้าน

 กรมส่งเสริมการเกษตร เผยตัวเลขมูลค่าเพิ่มจากแปลงใหญ่ทั่วประเทศสะสม 7 ปี กว่า 1 แสนล้านบาท จัดตั้งเป็นแปลงใหญ่ 9,918 แปลง เกษตรกร 541,001 ราย ได้รับรองมาตรฐานสินค้าเกษตร 198,012 ราย ครอบคลุมพื้นที่ 8,555,003 ไร่ ตั้งเป้าปี 2579 ขยายพื้นที่เป็น 30 ล้านไร่ทั่วประเทศ

               นายเข้มแข็ง ยุติธรรมดำรง อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวถึงผลการดำเนินงานโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ปี 2566 ว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มอบหมายให้กรมส่งเสริมการเกษตร ขับเคลื่อนงานดังกล่าวมาตั้งแต่ปี 2559 มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนให้เกษตรกรรวมกลุ่มผลิตสินค้า ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต พัฒนาคุณภาพให้ได้มาตรฐาน และมีตลาดรองที่แน่นอน ตั้งเป้าหมายการดำเนินงานในปี 2579 จำนวน 14,500 แปลง พื้นที่ 30 ล้านไร่ ใน 77 จังหวัด โดยเกษตรกรที่จะเป็นแปลงใหญ่จะต้องรวมกลุ่มไม่น้อยกว่า 30 ราย มีพื้นที่รวมกันไม่น้อยกว่า 300 ไร่ ในประเภทต่าง ๆ เช่น ข้าว พืชไร่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน พืช ผัก ไม้ดอกไม้ประดับ ปศุสัตว์ แมลงเศรษฐกิจ ประมง และพืชอื่นๆ มีแนวทางสนับสนุนและพัฒนาแปลงใหญ่แต่ละแปลงในระยะเวลา 3 ปี

กลุ่มแปลงใหญ่ที่จัดตั้งในปี 2566 ได้ดำเนินการและสนับสนุนงบประมาณไปแล้ว 660 แปลง โดยเน้นการพัฒนา 5 ด้าน ได้แก่ ลดต้นทุนการผลิต เพิ่มประสิทธิภาพสินค้า พัฒนาศักยภาพเกษตรกรสู่ Smart Farmer ส่งเสริมความเข้มแข็งของกลุ่มและองค์กร และเน้นเชื่อมโยงการตลาด ส่วนกลุ่มแปลงใหญ่ที่จัดตั้งในปี 2565 ดำเนินการไปแล้ว 603 แปลง โดยเน้นเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การบริหารจัดการกลุ่ม และเชื่อมโยงการตลาด และกลุ่มแปลงใหญ่ที่จัดตั้งปี 2564 ดำเนินการไปแล้วจำนวน 972 แปลง เน้นการบริหารจัดการกลุ่ม และการตลาด รวม 3 ปี 2,235 แปลง ใช้งบประมาณไปแล้ว 208.4896 ล้านบาท

อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวอีกว่า จากผลดำเนินงานสะสม 7 ปี ที่ผ่านมา สามารถเพิ่มมูลค่าจากการลดต้นทุนการผลิตได้  37,300.58 ล้านบาท และเพิ่มผลผลิต 65,871.18 ล้านบาท รวม  103,171.76 ล้านบาท ประกอบด้วย 1) แปลงใหญ่ปี 2559 (แปลงปีที่ 7) สามารถสร้างมูลค่าจากการลดต้นทุนได้ 8,082.65 ล้านบาท และเพิ่มผลผลิต  11,806.69  ล้านบาท รวม 19,889.34  ล้านบาท 2) แปลงใหญ่ปี 2560 (แปลงปีที่ 6) ลดต้นทุนได้11,261.88 ล้านบาท เพิ่มผลผลิตได้ 16,022.31  ล้านบาท รวม 27,284.19  ล้านบาท 3) แปลงใหญ่ปี 2561 (แปลงปีที่ 5) ลดต้นทุนได้ 7,110.03 ล้านบาท เพิ่มผลผลิต 10,815.44  ล้านบาท รวม  17,925.47  ล้านบาท 4) แปลงใหญ่ปี 2562 (แปลงปีที่ 4) ลดต้นทุนได้ 5,673.57 ล้านบาท เพิ่มผลผลิตได้ 8,344.74  ล้านบาท รวม  14,018.31 ล้านบาท 5) แปลงใหญ่ปี 2563 (แปลงปีที่ 3) ลดต้นทุนได้ 3,119.01 ล้านบาท เพิ่มผลผลิต 7,732.13 ล้านบาท รวม 10,851.14 ล้านบาท 6) แปลงใหญ่ปี 2564 (แปลงปีที่ 2) ลดต้นทุนได้ 1,662.67 ล้านบาท เพิ่มผลผลิต 7,968.93 ล้านบาท รวม 9,631.60 ล้านบาท และ 7) แปลงใหญ่ปี 2565 (แปลงปีที่ 1) ลดต้นทุนได้ 390.77 ล้านบาท และเพิ่มผลผลิต 3,180.94 ล้านบาท รวม 3,571.71 ล้านบาท

จากการดำเนินงานในปี 2565 พบว่า มีแปลงใหญ่ทั้งหมด 8,934 แปลง ส่งผลให้เกิดมูลค่าเพิ่มจากการลดต้นทุนการผลิต จำนวน 6,154.85 ล้านบาท ผลผลิตเพิ่ม จำนวน 25,441.81 ล้านบาท รวมมูลค่าเพิ่ม จำนวน 31,596.66 บาท ทั้งนี้ ถึงแม้ว่าจะมีแปลงใหญ่จำนวนเพิ่มขึ้น แต่ด้วยสถานการณ์ปัจจัยการผลิตที่มีราคาสูงขึ้นในปี 2565 ส่งผลให้มีมูลค่าเพิ่มจากการลดต้นทุนการผลิตไม่มากเท่าที่ควร และราคาขายผลผลิตส่วนใหญ่โดยเฉพาะสินค้าข้าวที่มีจำนวนมากที่สุดในแปลงใหญ่ราคาค่อนข้างตกต่ำ จึงมีผลกระทบต่อมูลค่าเพิ่มจากการผลิต

ส่วนการพัฒนาคุณภาพสินค้า พบว่า มีเกษตรกรแปลงใหญ่ได้รับรองมาตรฐานการผลิตสินค้าเกษตร รวม 198,012 ราย ได้แก่ 1) GAP จำนวน 156,495 ราย 2) เกษตรอินทรีย์ 23,627 ราย 3) RSPO (ปาล์มน้ำมัน) 3,341 ราย และ 4) อื่น ๆ (PGS กลุ่มรับรองตนเอง) จำนวน 14,549 ราย ขณะที่การบริหารจัดการกลุ่ม แบ่งเป็นวิสาหกิจชุมชน จำนวน 3,685 แปลง กลุ่มเกษตรกร จำนวน 972 แปลง กลุ่มสหกรณ์ จำนวน 706 แปลง และกลุ่มอื่นๆ จำนวน 4,555 แปลง และอยู่ระหว่างดำเนินการเพื่อพัฒนาเกษตรกรเป็นผู้จัดการแปลงในแปลงใหญ่ ปี 2564 จำนวน 1,279 ราย โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีการรับรองเป็นแปลงใหญ่ทั้งหมด(ข้อมูล ณ วันที่ 2 มิถุนายน 2566) จำนวน 9,918 แปลง เกษตรกร จำนวน 541,001 ราย พื้นที่ 8,555,003 ไร่

สำหรับการเชื่อมโยงการตลาด อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร ระบุว่า ระหว่างปี 2559-2566 มีการทำตลาดข้อตกลงล่วงหน้า เช่น มี Contract Farming หรือทำสัญญาซื้อขายล่วงหน้า หรือทำ MOU เชื่อมโยงกับผู้ซื้อรวมทั้งมีตลาด Modern Trade รับซื้อผลผลิต จำนวน 921 แปลง ตลาดอื่นๆ เช่นขายให้กับพ่อค้าหรือโรงงานแปรรูปในท้องถิ่นจำนวน 8,508 แปลง  และลาดอื่นๆ จำนวน 2566หญ่ทั้งหมด(ขมเด รวม 3 ปี ดำเนินการไปแล้ว  ในประเภทต่าง ๆ เช่น พืตลาด Online เช่น Facebook ไปรษณีย์ ลาซาด้า 24 Shopping อีก 489 แปลง นอกจากนี้ยังมีแปลงใหญ่ผักเชื่อมโยงกับ Modern Trade จำนวน 11 แปลง เช่น ขายให้กับกลุ่มบริษัทเทสโก้โลตัส กลุ่มบริษัทเซ็นทรัล Big C และกลุ่มบริษัทแม็คโคร เป็นต้น