ชุมชนชาวบุรีวานิช ลุกขึ้นปกป้องต้นมะขามอายุ 105 ปี หลังเทศบาลเมืองสตูลจะตัดเพื่อปรับภูมิทัศน์เส้นทางสัญจร

ชุมชนชาวบุรีวานิช (ย่านเมืองเก่า) ออกมาปกป้องต้นมะขามอายุ 105 ปี หลังเทศบาลมีแนวคิดจะตัดเพื่อปรับภูมิทัศน์เส้นทางสัญจร 

วันที่ 1 ก.พ.66 ที่บริเวณถนนบุรีวานิช ซึ่งเป็นถนนสายวัฒนธรรม ต.พิมาน อ.เมือง จ.สตูล “รุกขกร” มทร. ศรีวิชัยนครศรีธรรมราชร่วมกับ สำนักจัดการทรัพยากรทรัพยากรป่าไม้ที่ 13 สงขลา เทศบาลเมืองสตูล และภาคีเครือข่ายเมืองเก่าสตูล เข้าตัดแต่งต้นมะขาม 100 ปี โดย ต้นมะขาม 10 ต้น จาก 12 ต้นที่ถูกปลูกไว้ตามลำดับเดือนในพื้นที่ดังกล่าว ในจำนวนนี้มี 3 ต้นที่อายุ 105 ปี ถูกปลูกไว้ตั้งแต่ปี 2460  เป็นต้นมะขามที่มีคุณค่าทางจิตใจ  

นางบีบีดาตุน๊ะ โอสถาน อายุ 71 ปี นั่งมองรุกขกรจาก มทร.ศรีวิชัยนครศรีธรรมราช  ตัดแต่งต้นมะขามโบราณ ภายในร้ายขายผ้าซึ่งเปิดมานานคู่กับต้นมะขามบนถนนบุรีวานิชแห่งนี้ ด้วยใบหน้าเปื้อยยิ้ม พร้อมเล่าว่า รู้สึกดีใจที่มีเจ้าหน้าที่มาตัดแต่งต้นมะขามให้สวยขึ้น ซึ่งต้นมะขามโบราณนี้ มีมานานแล้ว เกิดมารู้ความก็เห็นต้นมะขามเหล่านี้มีอยู่แล้ว เห็นทุกวัน กระทั่งต้นมะขามถูกลมกรรโชกแรงล้มลงมาก็รู้สึกใจหาย เสียดาย และมีเมื่อข่าวจะมีการโค้นออกจากจุดนี้ไปก็เกิดคำถามขึ้นมาว่า  เขาจะโค่นไปทำไม  ต้นมะขามก็ไม่ได้สร้างความเดือดร้อนอะไรให้

ขณะที่ นางสาวศมานนท์ พฤกษ์พิเนต ภาคีเมืองเก่าสตูล กล่าวว่า วันนี้เราได้รับความร่วมมือจากรุกขกร มทร.ศรีวิชัย นครศรีธรรมราช มาช่วยตัดแต่งต้นมะขามให้ถูกวิธี ซึ่งต้นมะขามนี้มีอายุ 105 ปีนี้ ต้นไทรครอบทรงพุ่มหนา ทางรุกขกร จึงมาช่วยตัดแต่งกิ่งบางกิ่งออกเป็นการตัดตัดแต่งที่ให้ทรงพุ่มสวยงามขึ้น ไม่เหมือนการตัดแต่งต้นไม้ทั่วไปที่เห็น ต้นมะขามอายุ 105 ปี ถ้าเราบำรุงดีๆ สามารถมีชีวิตอยู่ได้ถึง 300 ปี  เมื่อทางคณะรุกขกรมาช่วยในโอกาสนี้ รู้สึกมีกำลังใจขึ้นมากเพราะชาวบุรีวานิช  และชาวสตูลทั่วไป  รักต้นไม้ต้นนี้เพียงได้รู้ว่าเทศบาลจะตัดออกทุกคนก็ลุกขึ้นมาต่อต้านไม่มีใครเห็นด้วย  

เมื่อเขาเห็นความเข้มแข็งของชุมชนที่ช่วยกันดูแลต้นมะขาม ทาง มทร.ศรีวิชัย  นครศรีธรรมราช ก็ส่งรุกขกรมาช่วย การที่รุกขกร เข้ามาช่วยตัดแต่งกิ่งนี้ ชาวสตูลที่มีจิตศรัทธาก็ช่วยกันดูแล ทั้งเรื่องที่พัก อาหาร ทางเทศบาลส่งรถกระเช้ามาช่วยสนับสนุน  ช่วยขนเศษไม้ไปทิ้งถือว่าช่วยได้มาก  รู้สึกซาบซึ้งที่ชาวสตูลรักและหวงแหนต้นไม้ก็อยากฝากถึงคนรุ่นหลังให้ช่วยกันดูแลให้มีอายุยืนยาวต่อไป เพราะต้นไม้ถ้าเราตัดออกแล้วปลูกใหม่ทดแทน ต้นไม้อายุ 105 ปี ปลูกใหม่ทดแทนเราจะไม่นับอายุ 106 ปี  แต่จะนับอายุ 1 ปี เพราะฉะนั้นก็พยายามดูแลให้มีอายุยืนยาวเป็นต้นไม้คู่บ้านคู่เมือง

ด้าน นายชัยภัทร คชินทร รุกขกร จากชมรมรุกขกรรมนครศรีธรรมราช หนึ่งในทีมตัดแต่งต้นมะขามโบราณ บอกว่า ต้นมะขามนี้จะมีปัญหาใหญ่ คือมีต้นไทรเกาะ ถ้าเราปล่อยไว้มันจะตายได้ จึงพยายามเอาต้นไทรออกให้มากที่สุด เพื่อรักษาต้นมะขามต้นนี้เอาไว้ และตัดแต่งกิ่งปกติ เก็บรอยแผลเดิมที่ตัดไว้แบบไม่ถูกวิธี ต้นมะขามมี้ 70% สภาพความสมบูรณ์ ด้วยพื้นที่จำกัด โคนถูกถนนบีบไว้ทั้งสองข้างวงล้อม  จะมีปัญหาเรื่องระบบราก วิธีแก้ต้องเปิดหน้ารอบโคน ปรุงดินใหม่เพื่อช่วยเขา ในอนาคตมีโอกาสที่จะล้มเพราะพื้นที่รากยึดเกาะเหลือน้อยมาก  เมื่อตัดแต่งเสร็จแล้วก็แนะนำวิธีการดูแลให้เจ้าของพื้นที่ดูแลต่อเพราะเขาสามารถดูแลได้ดีกว่า

ชนวนเหตุได้เกิดขึ้นเมื่อต้นเดือนธันวาคม 2565 ที่ผ่านมา เมื่อชาวชุมชนบุรีวานิช (ซึ่งเป็นพื้นที่ถูกยกให้เป็นเมืองเก่า) ทราบถึงวิธีการทำแบบสอบถามความคิดเห็นของทางเทศบาลเมืองสตูล เรื่อง การปรับปรุงเกาะกลางถนน บริเวณถนนบุรีวานิช ทำให้คณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าสตูล พร้อมชาวบ้านชุมชนบุรีวานิช ยื่นหนังสือถึงนายกเทศมนตรีเมืองสตูล ถึงการคัดค้านการการตัดต้นมะขาม 10 ต้น  ที่อยู่คู่บ้านคู่เมืองสตูลมาอย่างยาวนานกว่า 105 ปี และขอให้มีการยกเลิกแบบสอบถามฉบับความคิดเห็นจากทางเทศบาลฉบับดังกล่าว    เนื่องจากเห็นว่าเป็นการตั้งประเด็นคำถามที่ไม่เหมาะสม  และชวนให้ชาวสตูลเข้าใจผิดได้ว่าเป็นความพยายามจะตัดต้นมะขาม ต้นไม้เก่าแก่ของเมืองสตูลไป

แม้ทางสำนักงานเทศบาลเมืองสตูล  จะให้เหตุผลเรื่องความปลอดภัยในการสัญจร เนื่องจากสภาพเกาะกลางที่มีความสูงมากเกินไป ทำให้บดบังทัศนวิสัยในการมองเห็นของผู้ใช้รถใช้ถนน และความเสี่ยงจากสภาพต้นมะขามที่กำลังจะหักโค่นล้มได้ตลอดเวลานั้น เพื่อให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมมือในการแก้ปัญหา และเป็นไปตามนโยบายของคณะผู้บริหาร จึงมีแบบสำรวจความคิดเห็นใน 5 ประเด็น เห็นด้วยหรือไม่ในการให้ดำเนินการปรับปรุงเกาะกลางให้ต่ำลง ให้คงเกาะกลางไว้เช่นเดิม ให้ตัดต้นมะขามออกทั้งหมด ตัดต้นมะขามเฉพาะที่ยืนต้นตาย และปลูกต้นมะขามเหมือนเดิม และขอให้ปลูกต้นไม้