กระทรวงทรัพย์ฯ ฟื้นฟูแหล่งน้ำหนองฮ่างแก้ปัญหาน้ำท่วม-ภัยแล้ง

วันที่ 2 ธันวาคม 2565 นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมคณะผู้บริหารกระทรวงฯ ผู้บริหารกรมทรัพยากรน้ำ  ลงพื้นที่น้ำหนองฮ่าง ต.ทานตะวัน  อ.พาน จ.เชียงราย เพื่อติดตามความก้าวหน้าการอนุรักษ์ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ พร้อมรับฟังปัยหาจากหน่วยงานราชการ ส่วนงานท้องถิ่นและประชาชนในพื้นที่ เพื่อประเมินวางแผนในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมและปัญหาภัยแล้งซ้ำซาก ซึ่งเกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี ส่งผลกระทบต่อการทำพื้นที่ทางการเกษตรและวิถีชีวิตของชาวบ้านเป็นอย่างมาก

โดยนายวุฒิกร คำมา นายอำเภอพาน กล่าวว่า แหล่งน้ำหนองฮ่าง เป็นที่ลุ่มรับน้ำจากแม่น้ำอย่างน้อย 3 สาย ที่ไหลจากพื้นที่เทือกเขาดอยหลวง  ในช่วงฤดูน้ำหลากจะมีน้ำท่วมขัง ส่วนฤดูแล้งเมื่อน้ำระบายออกหมดก็จะประสบภาวะแห้งแล้งเนื่องจากยังไม่มีระบบกักเก็บน้ำและมีสภาพที่ตื้นเขิน ส่งผลกระทบต่อชุมชน 3 ตำบล คือ ต.ทานตะวัน ต.หัวง้ม และต.ทานตะวัน พื้นที่การเกษตรกว่า 10,000 ไร่ ซึ่งเกินกว่ากำลังท้องถิ่นที่ดำเนินการได้เพราะเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่เนื้องกว่า 1,741 ไร่ ซึ่งต้องอาศัยทางกรมทรัพยากรน้ำและทางกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มาช่วยดูแล หากจัดการให้เป็นระบบจะช่วยให้สามารถแก้ปัยหาน้ำท่วมและภัยแล้งซ้ำซากได้อย่างยั่งยืน

นายวราวุธ กล่าวว่า จากการลงพื้นที่พบว่าน้ำหนองฮ่าง เป็นแม่น้ำขนาดใหญ่ แต่มีสภาพที่ตื้นเขินและยังไม่ได้ดำเนินการปรับสภาพให้รองรับน้ำหรือกักเก็บน้ำได้ เบื้องต้นได้ให้ทางกรมทรัพยากรน้ำเข้าแก้ไขระยะเร่งด่วนไ ด้จัดสรรงบกลางปี 2566 9.98 ล้านบาท เข้าขุดลอกพื้นที่ ที่ตื้นเขินเนื้องประมาณ 42.83 ไร่ จากนั้นจะมีเสนอของบประมาณผูกพันเพื่อดำเนินการในระยะยาวโดยเฉพาะการนำตะกอนที่ตื้นเขินออกให้สามารถรองรับน้ำได้ปริมาณมากและกักเก็บน้ำให้เพียงพอต่อภาคการเกษตรและเพื่อการอุปโภคบริโภค โดยขอให้ทางท้องที่และท้องถิ่นร่วมกันดูแลให้สามารถหนองน้ำใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน

ด้าน นายภาดล ถาวรกฤชรัตน์ อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ เปิดเผยว่า หนองฮ่าง เป็นที่ราบลุ่มรับน้ำจากเทือกเขาดอยหลวงทางทิศตะวันตก และเทือกเขาดอยด้วน ทางทิศตะวันออก ไหลมารวมกัน ซึ่งพื้นที่แห่งนี้ได้ถูกประกาศให้เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ มีพื้นที่ประมาณ 1,741 ไร่ ครอบคลุม 3 ตำบล ได้แก่ ต.ทานตะวัน ต.ม่วงคำ และต.หัวง้ม  หนองฮ่างประสบปัญหาสภาพตื้นเขิน ปกคลุมด้วยผักตบชวา จอกแหน ไมยราบยักษ์ ไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้เพื่อการเกษตรได้อย่างพอเพียง สำนักงานทรัพยากรน้ำที่ 1 กรมทรัพยากรน้ำจึงเข้ามาฟื้นฟูสภาพแหล่งน้ำ

พร้อมทั้งแก้ไขปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วมให้กับประชาชนในพื้นที่ มีพื้นที่รับน้ำฝนประมาณ 80 ตารางกิโลเมตร และพื้นที่กักเก็บน้ำประมาณ 5 ล้านลูกบาศก์เมตร เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำขนาดใหญ่ ประชาชนสามารถทำการประมงในพื้นที่ได้ รวมทั้งยังมีน้ำเพียงพอสำหรับใช้อุปโภคบริโภค และการเกษตรให้กับเกษตรกรโดยรอบแหล่งน้ำ ในส่วนของโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่โถ ต.แม่เจดีย์ใหม่ อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย ครั้งนี้เป็นการสำรวจพื้นที่หากมีการจัดทำขึ้นอ่างเก็บน้ำก็จะสามารถช่วยเหลือประชาชนในการบรรเทาอุทกภัยในช่วงฤดูน้ำหลาก กักเก็บน้ำไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งรวมถึงสามารถพัฒนาเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจให้กับประชาชนในพื้นที่ 

ทั้งนี้ นายโอภาส ถาวร ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรน้ำที่ 1 ด้วยว่า โครงการอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งน้ำหนองฮ่าง มีการดำเนิน 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ระยะเร่งด่วน ดำเนินการขุดลอกพื้นที่ 42.83 ไร่พร้อมปรับปรุงอาคารทางน้ำเข้า จำนวน 8 แห่ง ระยะที่ 2 ดำเนินการขุดลอก ความยาว 2,246 เมตร ความกว้างเฉลี่ย 250 เมตร ความลึก 1.80 – 3.80 เมตร และระยะที่ 3 ขุดลอกพื้นที่ 126,545 ตารางเมตร 79.08 ไร่ หากแล้วเสร็จกักเก็บน้ำได้ประมาณ 5 ล้านลูกบาศก์เมตร ประชาชนจะได้รับประโยชน์กว่า 2,319 ครัวเรือน นอกจากนี้ยังเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในพื้นที่

สำหรับโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่โถ มีการลงสำรวจพื้นที่บริเวณป่าแม่ลาวฝั่งขวา ป่าแม่ปูนน้อย จำนวน 43 ไร่ และ บริเวณป่าแม่ปูนหลวง ป่าห้วยโป่งเหม็น จำนวน 43 ไร่ รวมทั้งสิ้น 86 ไร่ หากมีการก่อสร้างจะสามารถช่วยกักเก็บน้ำได้ 1,234,000 ลบ.ม. อย่างไรก็ตามการกำหนดพื้นที่สร้างอ่างเก็บน้ำก็ต้องเป็นไปตามความเหมาะสม ของสภาพสิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศ สังคมและวัฒนธรรมของประชาชนโดยรอบเป็นสำคัญ