ทำฉัตรประดับพระมหาพิชัยราชรถยึดแบบโบราณ

“ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านช่างศิลปกรรม”สำนักช่างสิบหมู่เผยสร้างฉัตร 5 ชั้นประดับพระมหาพิชัยราชรถ ใช้ผ้าตาดทองประดับผ้าทองแผ่ลวดตามโบราณ ยอดฉัตรทรงระฆังคว่ำ ช่าง-จิตอาสาปักลายทองแล้วร้อยละ 80 ส่วนม่านผืนแรกคืบร้อยละ 50 ธงงอนประดับราชรถ 5 องค์ใกล้แล้วเสร็จ คาดติดตั้งเครื่องประกอบได้ภายใน ส.ค. เพื่อซ้อมฉุดชักราชรถ เมื่อวันที่ 4 มิ.ย. 60 นายอำพล สัมมาวุฒิ นักวิชาการช่างศิลป์เชี่ยวชาญ (ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านช่างศิลปกรรม (วิจัยและพัฒนาศิลปกรรม)) สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร กล่าวความคืบหน้าการจัดสร้างฉัตรประดับพระมหาพิชัยราชรถ เครื่องประกอบในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอุลยเดช ว่า เจ้าหน้าที่สำนักช่างสิบหมู่ได้ดำเนินการจัดสร้างฉัตรประดับพระมหาพิชัยราชรถขึ้นใหม่ จำนวน 4 ต้น เป็นฉัตร 5 ชั้น วัสดุที่ใช้ครั้งนี้เป็นผ้าตาดทองประดับผ้าลายทองแผ่ลวดเพื่อรักษาขนบโบราณราชประเพณี หลังจากดำเนินการตอกกระดาษเพื่อทำผ้าลายทองแผ่ลวดเสร็จแล้ว ขณะนี้ช่างสิบหมู่และอาสาสมัครร่วมปฏิบัติงานอยู่ระหว่างการไค่ลายหรือเย็บเนาผ้าลายทองแผ่ลวดด้วยเส้นด้ายผสมโลหะสีทองตามแบบจนครบลวดลายทั้งหมดเพื่อให้ลวดทองวิ่งล้อไปตามลาย ดังที่เรียกลายทองแผ่ลวด นายอำพล กล่าวองค์ประกอบต่างๆ ของฉัตร จำนวน 5 ชั้นว่า แต่ละชั้นมีลายระบายฉัตรด้านข้าง 2 ชั้น หลังคาฉัตรมีลวดลาย ส่วนบนสุดของฉัตรมีผ้ากบาลเป็นผ้าลายทองแผ่ลวดปิดหมุดไว้เพื่อความงดงาม ส่วนยอดฉัตรสร้างเป็นทรงระฆังคว่ำปิดทองประดับกระจก ก้านฉัตรลงรักปิดทองทั้งก้าน โครงสร้างภายในยึดตามลักษณะโบราณประเพณีสามารถกางและหุบได้ คล้ายร่ม ประกอบด้วยซี่ฉัตร กงฉัตร กำพูฉัตร และยอดฉัตร ภาพรวมความคืบหน้าฉัตรแล้วกว่า 80% “การสร้างฉัตรพระมหาพิชัยราชรถเป็นงานฝีมือซึ่งมีความละเอียดอ่อนและประณีตมาก เริ่มจากการออกแบบลวดลายทองแผ่ลวด เป็นลวดลายไทยรูปแบบมีก้านต่อกัน เนื่องจากลายต้องเนื่องเพื่อวางบนผืนผ้าสักหลาดแล้วเย็บปัก จากนั้นช่างจะทำตัวลายทองแผ่ลวดเดิมใช้กระดาษข่อย แต่ปัจจุบันกระดาษข่อยหายาก ขั้นตอนการทำก็ยุ่งยาก และมีราคาสูง จึงเปลี่ยนมาใช้กระดาษสีน้ำตาลที่มีคุณสมบัติความเหนียวแทน โดยจะนำลวดลายมาผนึกทับบนลงบนกระดาษสีน้ำตาล 4-5 ชั้นให้ได้ขนาดพื้นที่ที่ต้องการ จากนั้นส่งให้ช่างดำเนินการตอกกระดาษฉลุลาย เมื่อได้ลายตอกฉลุแล้วใช้แชล็คทาเคลือบเงา จากนั้นทำการลงรักปิดทองแล้วประดับกระจกให้แวววาวเหมือนประดับเพชรพลอย" นักวิชาการช่างศิลป์เชี่ยวชาญเฉพาะด้านศิลปกรรม กล่าวขั้นตอนต่อไปอีกว่า จากนั้นปูผ้าที่ใช้ทำฉัตรบนสะดึงขึงจนตึงก่อนจะประดับด้วยลายทองแผ่ลวดที่ได้ดำเนินการไว้ ตรึงด้วยด้ายใช้วิธีเนาไม่ให้ขยับ และใช้ด้ายสีทองผสมโลหะเนาบนลวดลายล้อไปตามขอบลายต่างๆ ของฉัตรแต่ละชั้นจนครบ เมื่อจัดทำผ้าตาดทองประดับผ้าทองแผ่ลวดเสร็จทุกผืนจะประกอบเข้ากับโครงสร้างจนได้ฉัตรครบทั้ง 4 ต้น “สำหรับจิตอาสาที่ช่วยจัดสร้างผ้าทองแผ่ลวดถือเป็นกำลังสำคัญ บางคนไม่ได้ผ่านงานลักษณะนี้มาก่อน แต่มีทักษะเย็บปักถักร้อย ก่อนลงมือปักจริง เจ้าหน้าที่ช่างสิบหมู่ได้ทดสอบและฝึกสอนโดยตรงพร้อมแนะนำเทคนิคการสร้างงานประณีตศิลป์นี้ เพื่อให้ผลงานออกมาดีที่สุดถวายในหลวง รัชกาลที่ 9” นายอำพล นักวิชาการช่างศิลป์ฯ กล่าวในส่วนผ้าม่านประดับพระมหาพิชัยราชรถจัดสร้างใหม่ 4 ผืนว่า ผืนแรกได้ดำเนินการไปแล้วเกือบ 50% ที่เหลือได้ส่งให้ภายนอกผลิตตามแบบที่กำหนด ส่วนธงงอนสามชายประดับราชรถทั้ง 5 องค์ จำนวน 30 ผืน คืบหน้ากว่า 80% อยู่ระหว่างเข้าประกอบโครงสร้างโลหะด้านใน คาดว่าเครื่องประดับราชรถทั้งหมดพร้อมจะติดตั้งได้ภายในเดือนสิงหาคม เพื่อที่ซ้อมฉุดชักราชรถ