หลวงพ่อจรัญ ฐิตธัมโม(พระธรรมสิงหบุราจารย์) วัดอัมพวัน จ. สิงห์บุรี ครั้งที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ได้สอนธรรมะเรื่อง "ทาน" หมายถึงการให้ ให้อะไรก็ได้ นอกจากเงินทองยังมีให้อีกมากมาย เช่น ให้อภัย ให้โอกาส ให้เกียรติ ให้ความรู้ เป็นการให้..ให้ ..และให้ ...รวมถึงน้ำใจไมตรี ที่วันนี้จะเรียกว่า "ให้ใจ" คือความรู้สึกดีๆที่ให้กับผู้อื่น คำสอนของหลวงพ่อที่ว่า "ยิ่งให้ยิ่งได้ " ไม่ได้หมายถึงการตอบแทนเป็นสิ่งของ แต่เป็นความรู้สึกของผู้ให้ที่รู้สึก "สุขใจ" หลายท่านคงได้ประสบด้วยตัวเองมาแล้ว

หลายปีก่อน เคยอ่านเรื่องเล่าของหญิงไทยในนิตยสารเล่มหนึ่ง เธอเล่าว่า ได้แต่งงานกับชายชาวญี่ปุ่น สามีของเธอมีอาชีพปลูกดอกไม้ มีบ้านอยู่บนเนินเขา ทางสัญจรขึ้นลง ไม่สามารถขับรถสวนกันได้ แต่มีที่สำหรับหลบรถที่สวนทางมาเป็นระยะๆ จนวันหนึ่งเธอนั่งรถมากับสามี ต้องสวนทางกับรถที่กำลังจะขึ้น จังหวะนั้น รถทั้งสองคันต่างคนต่างถอยและโค้งให้แก่กัน เป็นภาพที่เธอประทับใจมากเพราะไม่เคยเห็นในประเทศบ้านเกิด

อ่านเรื่องนี้แล้วรู้สึกประทับใจไปด้วย อยากเห็นภาพแบบนี้ในประเทศไทยบ้าง ช่างหายากเหลือเกิน มีแต่จะให้คนอื่นถอย เพราะความมีตัวตน (Ego) ที่คิดว่าตัวข้าต้องสำคัญและยิ่งใหญ่เสมอ อาจจะคิดว่าการถอยเหมือนการยอม ประเภทไอ้เสือถอยไม่ได้ เมื่อไรไอ้เสือถอยแปลว่าเป็นรอง คำพูดเหล่านี้ทำให้เกิดการเรียนรู้ที่ผิด จึงมักจะมีเรื่องให้ได้เห็นกันบ่อยๆ เมื่อต่างก็ไม่ยอมถอย มัวแต่จ้องตากัน เกิดการวัดใจ เมื่อไม่ได้อย่างใจ ก็ใช้กำลังและใช้อาวุธที่มี ล่าสุดที่เป็นข่าวถึงกับใช้มีดดาบมุ่งทำร้ายคู่กรณีและถึงขั้นชักปืนมาข่มขู่ก็มี เพราะต่างไม่มีใครยอมที่จะหยุดเพื่อให้ทางกับอีกฝ่าย ต่างคนต่างแน่นั่นเอง นี่คือประเทศไทยยุค 4.0 ที่มุ่งเน้นพัฒนาด้านเทคโนโลยี

ใครที่อยู่ในซอย จะรู้ดีว่าช่วงเวลาเร่งด่วน การที่จะออกสู่ถนนหลักถ้าไม่มีไฟสัญญาณ หรือ มีเจ้าหน้าที่มาช่วยเหลือ มันเป็นเรื่องยากมากที่จะมีใครชะลอหรือหยุดรถให้ ต่อให้โค้งแล้วโค้งอีกเพื่อขอทาง จนเมื่อยคอ จึงต้องใช้วิธีวัดใจค่อยๆแซะออกไป อาจเจอบางคนที่ไม่ยอมให้ทาง เพราะคิดว่าเป็นทางเอกต้องได้ไปก่อน พร้อมบีบแตรไล่ หรือแสดงสีหน้าไม่พอใจที่จำใจต้องหยุดให้เพื่อนร่วมทาง กิริยาแบบนี้เป็นการไม่ให้ใจ จึงอาจไม่ได้ใจจากผู้รับเช่นกัน การให้ต้องให้อย่างเต็มใจจึงจะมีคุณค่า น้อยนักที่จะได้เห็น คนดีๆ ที่ยอมให้ทางกับผู้อื่นด้วยความเป็นมิตร เห็นแล้วอยากยกมือไหว้ ไหว้ไปถึงบรรพบุรุษที่สอนให้เป็นคนดี รู้จักการ "ให้ และแบ่งปัน" การสอนให้ลูกเป็นคนดีนั้นสำคัญยิ่ง การให้การศึกษาก็ยิ่งใหญ่ ทำอย่างไร ถึงจะได้คนที่มีการศึกษาสูงคู่กับคุณธรรมที่สูงตามไปด้วย

จุดสิ้นสุดที่ยิ่งใหญ่ของชีวิตไม่ใช่แค่ความรู้ แต่อยู่ที่การกระทำ โดยนำความรู้ไปปฏิบัติต่างหากซึ่งเป็นคำกล่าวของ Aldous Huxley " The great end of life is not knowledge ,but action" อย่างไรก็ตาม ขออย่าได้เป็นดังคำพังเพยที่ว่า "ความรู้ท่วมหัวแต่เอาตัวไม่รอด" คำสอนของไทยยังมีอีกมากมาย เช่น บทกลอนของสุนทรภู่ตอนหนึ่ง "รู้อะไรไม่สู้รู้วิชา รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี" ดังนั้นการอยู่รอดและการเป็นคนดีที่ยิ่งใหญ่ไม่ได้ขึ้นกับการศึกษา แต่อยู่ที่การปฏิบัติตัว ว่ากันว่าจะดูนิสัยของคนให้ดูที่การขับรถ คนที่เห็นแก่ตัว จะไม่มีคำว่า "ให้ทาง - ให้ใจ " กับใคร

**รศ.วันทนา จันทพันธ์ อดีตอนุกรรมาธิการการพัฒนาสังคมและกิจการเด็ก เยาวชน สตรีฯ วุฒิสภา