ลานบ้านกลางเมือง / บูรพา โชติช่วง

ยลวิถีไต
เดินสะพานข้าว ๙ ก้าวเพื่อสุข บ้านผาบ่อง

บ้านผาบ่อง อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน จัดว่าเป็นชุมชนอยู่กับธรรมชาติ ทั้งยังเป็นจุดขายท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ ด้วยวิถีการเกษตรและทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่และปกาเกอญอ
อย่างที่ภาพนำเสนอ “สะพานข้าว ๙ ก้าวเพื่อสุข” ทอดยาวผ่านกลางทุ่งนาข้าวของชุมชน ชวนดูมีเสน่ห์ แม้ว่าวันที่ไปเดินสะพานข้าว เป็นช่วงฤดูหนาว (17ธ.ค.60) ชาวนาเก็บเกี่ยวรวงข้าวกันไปเรียบร้อย แต่ก็ยังพอมีให้เห็นความเขียวขจีของต้นข้าวรายรอบสะพานอยู่บ้าง และบางแปลงเริ่มไถปรับพรวนหน้าดินเพื่อปลูกข้าวรอบใหม่ และพืชหมุนเวียน อีกได้บรรยากาศทิวทัศน์ธรรมชาติ ภูเขา ป่าผลัดใบเปลี่ยนสีเป็นฉากหลังของชุมชน จึงไม่พลาดที่กดชัตเตอร์บันทึกภาพเฟรมสองเฟรม

ชุมชนบ้านผาบ่อง หมู่ที่ 1 ตำบลผาบ่อง อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน อยู่ห่างจากตัวอำเภอเมืองไป 12 กิโลเมตร คนในชุมชนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่และปกาเกอญอ อาศัยอยู่ร่วมกัน 382 ครัวเรือน ประชากร 637 คน (ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน 2560 สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน) มีวิถีอยู่กับการเกษตร ทำนา ทำไร่ บนพื้นที่ราบเล็กๆ ระหว่างหุบเขาของภูมิประเทศ มีแม่น้ำแม่จ๋าและแม่น้ำแม่สะมาดไหลผ่านหล่อเลี้ยงชุมชน

จากคำบอกเล่า อมร ศรีตระกูล ประธานชุมชนคุณธรรมผาบ่อง ว่า ชุมชนผาบ่องมีการดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่น ด้วยการสืบสานกิจกรรมตามประเพณี 12 เดือน การใช้ภาษาไทใหญ่และภาษาปกาเกอญอในการสื่อสาร การแต่งกายตามอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ รวมถึงการประกอบอาชีพตามวิถีถิ่น ส่งผลให้ชุมชนผาบ่องสามารถคงอัตลักษณ์ ที่เป็นทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนที่โดดเด่นสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เป็นหมู่บ้านส่งเสริมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมไปในตัว ซึ่งสร้างความประทับใจแก่ผู้มาเยือน ทำให้คนในชุมชนมีรายได้ เกิดความรักและสามัคคี จิตอาสาบำเพ็ญประโยชน์เพื่อชุมชน ร่วมกันสร้างสรรค์ชุมชนให้เกิดความเข้มแข็งโดยใช้ทุนทางวัฒนธรรม และการมีสวนร่วมของชุมชนภายใต้ข้อตกลงร่วมกันทั้งชุมชน

“เป็นการระเบิดความคิดมาจากข้างในของคนในชุมชน เพื่อให้คนในชุมชนรัก หวงแหน ดูแลกิจกรรมของชุมชนให้มีการพัฒนาต่อ ในทุกมิติ สร้างความยั่งยืนด้วยวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง พออยู่ พอกิน พอใช้ พอร่มเย็น เอื้อเฟื้อแบ่งปันกันในชุมชน เป็นกัลยาณมิตรทั้งคนในชุมชนและหมู่บ้านอื่นๆ ในละแวก มีวัดผาบ่องเหนือและวัดผาบ่องใต้เป็นศูนย์รวมทำกิจกรรมทางศาสนาและสืบสานประเพณี รวมทั้งโรงเรียนนำนักเรียนเรียนรู้สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ชุมชนผาบ่องมีพลัง “บวร” ที่เข้มแข็ง”

‘อมร’ กล่าวสะพานข้าว ๙ ก้าวเพื่อสุข โครงสะพานทำด้วยเสาไม้ พื้นปูด้วยไม้ไผ่สานขัดแตะ ที่ทอดยาวผ่านกลางทุ่งนาข้าว “เป็นจุดขายท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์คู่ไปวิถีการเกษตร โดยนอกเหนือฤดูเก็บเกี่ยวข้าวแล้ว พื้นที่นายังปลูกพืชหมุนเวียน เช่น ปอเทือง ต้นทานตะวัน ช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวมาเดินเที่ยวสะพานถ่ายภาพได้ตลอดทั้งปี จะทำให้ชุมชนผาบ่องมีรายได้จากนักท่องเที่ยวเลือกซื้อหาผลิตภัณฑ์ชุมชน ของกินพื้นเมืองไทใหญ่” สมกับขวัญของชุมชน “หมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทยใหญ่ วิถีไต เศรษฐกิจพอเพียง”

กฤษศญพงษ์ ศิริ ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวหลังสัมผัสวิถีชุมชนผาบ่องว่า “เป็นชุมชนคุณธรรมน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบมาใช้เป็นแนวทางดำรงชีวิต อีกทั้งนำทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนมาพัฒนาและสร้างสังคมชุมชนให้มีคุณธรรม ส่งผลให้คนชุมชนอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุข” และกล่าวทิ้งท้าย “ในปลายปี 2561 นี้ จะได้เห็นการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมต้นแบบเกิดขึ้นทั่วประเทศ”

สัมผัสบ้านผาบ่องแล้วทำให้นึกถึงประโยค nature life ชีวิตที่อิงแนบอยู่กับธรรมชาติ การเกษตร และทางวัฒนธรรม อันเป็นต้นทุนของชุมชนในวิถีกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่และปกาเกอญอ ก็อยากจะชวนท่านผู้อ่านไปสัมผัส
แล้ว"เดินสะพานข้าว ๙ ก้าวเพื่อสุข"กัน