ดร.วิชัย พยัคฆโส
payackso@gmail.com

คณะกรรมการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ชาติทั้ง 6 คณะ ได้จัดทำร่างแผนยุทธสาสตร์เบื้องต้นเข้าสู่การรับฟังความคิดเห็นในระดับภาคกันอยู่ในขณะที่ยังเหลือภาคกลาง กทม. วันที่ 16 ก.พ. และ ภาคมต้ที่สงขลา วันที่ 22 ก.พ. เพื่อให้คณะกรรมการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ปรับร่างแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป

ยุทธศาตร์ชาติ20ปี เพื่อให้ประเทศไทยเกิดความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน อันได้แก่ ด้านความมั่นคง ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ

ร่างแผนยุทธศาสตร์เบื้องต้นแต่ละด้าน ได้จากการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนทุกภาคมาก่อน ซึ่งเป็นปัญหาและแนวทางการพัฒนาที่ประชาชนอยากเห็นและอยากได้รับ คณะกรรมการคงได้นำมาเป็นข้อมูลในการกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์ครอบคลุมค่อนข้างจะสมบูรณ์ ดูจากประเด็นยุทธศาสตร์แล้วล้วนแต่เป็นประเด็นที่จะเป็นแนวทางการสร้างและพัฒนาแบบบูรณาการเชิงปฏิรูประบบการบริหารจัดการที่ต้องอาศัยนโยบายแห่งรัฐพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ภายใน 20 ปี จะสำเร็จทุกเรื่องหรือไม่คงอยู่ที่คณะกรรมการปฏิรูปประเทศที่จะสานต่อกับรัฐบาลทุกสมัยอย่างจริงจัง

อย่างไรก็ตามร่างแผนยุทธศาสตร์นี้คงต้องนำร่างมากำหนดเป็นแผนและโครงการ กำหนดผู้รับผิดชอบโดยมี KPI เป็นเป้าหมายตัวชี้วัดให้สมบูรณ์ ให้ทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้องนำไปเป็นแผนยุทธศาสตร์ควบคู่ไปกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติให้สอดคล้องกันทุก 5 ปี การจะเกิด Output Outcome และ Impact อย่างไร จะต้องประเมินผลกันเป็นรายปี โดยมีงบประมาณเป็นปัจจัยสนับสนุนโครงการเหล่านั้น

เจาะลึกลงไปมในยุทธศาสตร์สร้างความสามารถในการแข่งขัน มุ่งสู่เศรษฐกิจที่เน้นการสร้างมูลค่าและขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม ความหลากหลายทางชีวภาพ อัตลักษณ์ ทุนทางวัฒนธรรม และความคิดสร้างสรรค์ ควบคู่ไปกับการพัฒนาองค์ความรู้ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี โดยคำนึงถึงหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบไปด้วยประเด็นยุทธศสาตร์ทั้งด้านเกษตร อุตสาหกรรมการผลิต และอุตสาหกรรมการบริการ ซึ่งในแต่ละประเด็นยุทธศาสตร์จะต้องมีแผนมากำหนดเป็นกลยุทธที่ชัดเจน ยุทธศาสตร์นี้จึงอยู่ที่การยกเครื่องและพัฒนากลไกภาครัฐทุกกระทรวง โดยสภาพัฒน์ฯ และ สำนักงบประมาณ พึงต้องมีบทบาทในการประเมิน KPI และ ความคุ้มค่าของงบประมาณ เป็นไปตามยุทธศาสตร์เพียงใด

ในส่วนของยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ น่าจะเป็นพระเอกที่มีโอกาสจะแสดงศักยภาพการพัฒนาการศึกษาทั้งระบบ ควบคู่ไปกับกระทรวง พม. ที่จะต้องดูแลมนุษย์ทุกช่วงวัย ให้เป็นพลเมืองที่เป็นทรัพยากรมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 รองรับกัลสังคมโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เพราะการศึกษาเทานั้นที่จะสร้างคนมาสร้างประเทศ คงต้องนำเอาตัวอย่างของการปฏิรูปการศึกษาตั้งแต่ปี 2542 มาจนปัจจุบันว่าล้มเหลวเพราะเหตุใด เราต้องปฏิรูปคนมิใช่ปฏิรูปโครงสร้างทางการศึกษา

ประเด็นยุทธศาสตร์ของแต่ละด้าน ควรมีเป้าหมายตัวชี้วัด 20 ปี และมีแผนกลยุทธ มีเป้าหมายตัวชี้วัดแต่ละปีของแต่ละด้าน กับทั้งจะนำเข้าสู่แผนปฏิบัติการของแต่ละกระทรวงให้เป็นนโยบายได้อย่างไร ปัจจัยที่บ้านเมืองเราขาดคือการบังคับใช้และการประเมินผลที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อนำกลับมาทบทวนมาตรการตามหลัก PDCA จึงอยู่ที่การบริหารจัดการภาครัฐที่ดี โดยมีรัฐบาลที่มีนักการเมืองที่ยึดยุทธศาสตร์เพื่อชาติและประชาชนมาเป็นนโยบายบริหารประเทศ