หลักที่สำคัญที่สุด! "ชวน หลีกภัย" เตือนสติ รธน. คือโครงสร้างอำนาจ ชี้เมื่อใดมีการ "ละเมิดอำนาจ" หรือ "หลักนิติธรรม" บ้านเมืองจะเกิดปัญหา

“ชวน” เปิดใจใช้รัฐธรรมนูญมาตั้งแต่ปี 2511 ชี้ รธน.เขียนดีแค่ไหนก็มีปัญหา หาก "ผู้ใช้" ไม่เคารพกฎหมายและหลักนิติธรรม เผย! ปัญหาบ้านเมืองที่สะดุดหลายครั้ง ไม่ใช่ระบบล้มเหลว แต่เป็นเพราะ "ผู้ใช้กฎหมายไม่เคารพกติกา" เร่งประชาชนตื่นตัวดูแลการเลือกตั้งให้สุจริต เพื่อให้ได้องค์กรที่ดีตามที่คาดหวัง

วันที่ 15 ต.ค.2568 เวลา 11.10 น. ที่รัฐสภา ในการประชุมร่วมกันของรัฐสภา ที่มีนายวันมูหะมัดนอร์ มะทา ประธานรัฐสภา ทำหน้าที่ประธานการประชุม เพื่อพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (แก้ไขเพิ่มเติม) ฉบับที่..พ.ศ… 3 ฉบับ ได้แก่ฉบับของพรรคประชาชน พรรคภูมิใจไทย และพรรคเพื่อไทย เพื่อแก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 256 เพิ่มหมวด15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เป็นวันที่ 2 ก่อนที่จะมีการลงมติในวาระรับหลักการ โดยนายชวน หลีกภัย สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายว่า ในฐานะที่ตนเป็นผู้ใช้รัฐธรรมนูญ มากกว่าหลายเท่าในที่ประชุมได้ใช้รัฐธรรมนูญตั้งแต่ปี 2511 สมาชิกห้องนี้ส่วนใหญ่น่าจะยังไม่เกิด และเพื่อนร่วมรุ่นในรัฐธรรมนูญฉบับนั้นก็คงไม่มีแล้วในห้องนี้ รัฐธรรมนูญฉบับนั้น เป็นฉบับที่ใช้เวลาร่างอยู่10ปี แต่ใช้ได้เพียง2 ปี 9 เดือน ก็มีอันเป็นไป อย่างที่เราทราบกัน และความเป็นไปครั้งนั้นต่อมาก็ก่อให้เกิดเหตุการณ์ 14ต.ค.2516 ซึ่งทั้งหมดก็เกิดขึ้นจาก2ปี 9 เดือนที่ใช้รัฐธรรมนูญฉบับนั้นทำให้ประชาชนได้เปิดหูเปิดตาสื่อมวลชน นักศึกษา รู้ว่าความเป็นประชาธิปไตย ทำให้เขาได้รู้ความเปลี่ยนแปลงบ้านเมืองไม่มากก็น้อย จากนั้นเรามีรัฐธรรมนูญปี 2517 ถือเป็นรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยมากที่สุดฉบับหนึ่ง แต่ว่าใช้ได้2ปีก็เกิดเหตุการณ์ 6ต.ค.2519 ในที่สุดรัฐธรรมนูญฉบับนั้นก็ล้มไป ต่อมาเป็นรัฐธรรมนูญ ปี 2521 เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ตนได้เป็นสส.ครั้งที่ 3 แต่น่าแปลกว่าฉบับนี้อยู่ได้นานกว่าฉบับอื่น ซึ่งมีคำตอบอยู่ในตัว

“จากประสบการณ์ ที่ได้ใช้รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวเหล่านี้มามาก ทำให้ผมได้เห็นเหตุการณ์ด้วยตัวเอง ว่ารัฐธรรมนูญฉบับที่เราจะเขียนให้ดีอย่างไรก็ตาม แต่เวลาปฏิบัติอาจจะเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพื่อนสมาชิกในห้องนี้ คงทราบดี ผมหวังผลว่าประชาชนซึ่งไม่มีโอกาสได้ติดตามใกล้ชิด อาจมีข้อกังวลว่าทำไมมาสนใจเรื่องนี้ ทำไมไม่พูดเรื่องปากท้องก่อน จึงอยากจะเรียนว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญเป็นหลักของบ้านเมือง เป็นหลักที่จะบอกให้เรารู้ว่า อำนาจแต่ละฝ่ายมีมากน้อยเพียงใด เมื่อไหร่ก็ตามที่มีการละเมิดอำนาจที่กำหนดไว้บ้านเมืองจะมีปัญหาจึงเน้นย้ำเรื่องนี้ว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญคือ โครงสร้างที่แท้จริงที่จะให้รรู้ว่าขอบเขตอำนาจแต่ละฝ่ายมีเพียงใด“ นายชวน กล่าว

นายชวน กล่าวต่อว่า ต่อมาตนได้ใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 อยู่ได้10ปีก็ล้มไปในปี 2549 ตนเป็นคนใช้รัฐธรรมนูญฉบับ 2540 เป็นคนแรก ซึ่งเป็นไปด้วยความเรียบร้อย เคารพกฎเกณฑ์บ้านเมือง แต่หลังจากนั้นก็มีปัญหาตามมา จนในที่สุดเกิดเหตุยึดอำนาจปี 49 ด้วย4เหตุผล 1.มีพฤติกรรมทุจริตโกงกินอย่างรุนแรง 2.มีพฤติกรรมแตกแยกสามัคคี 3.มีพฤติกรรมแทรกแซงองค์กรอิสระ จนปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้ และ4.มีพฤติกรรมหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ จึงเป็นที่มาของรัฐธรรมนูญปี 2550 คือปีแรกที่มีวรรค2 ในมาตรา 3 กฎหมายรัฐธรรมนูญทุกฉบับในมาตรา 3 จะเขียนคล้ายกัน คืออำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย์ทรงใช้อำนาจนิติบัญญัติผ่านทางรัฐสภา อำนาจบริหารผ่านทางรัฐมนตรีอำนาจตุลาการผ่านทางศาล แต่รัฐธรรมนูญปี 2550 ได้เขียนวรรค 2 ให้อำนาจเหล่านั้นปฏิบัติภารกิจโดยยึดหลักนิติธรรม

”ทุกท่านก็ทราบดีว่าไม่ต้องเขียน ทุกคนก็ต้องยึดหลักนิติธรรมอยู่แล้ว แต่ทำไมถึงเขียนในวรรค2 ของรัฐธรรมนูญปี 2550 และรวมมาถึงปี 2560 คำตอบคือในระหว่างที่ใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 เกิดเหตุการณ์ละเมิดหลักนิติธรรม ใช้วิธีการฆ่าเก็บในภาคใต้ เป็นเหตุให้รุนแรงมาจนทุกวันนี้ ดังนั้นรัฐธรรมนูญหลังจากนั้นจึงได้เขียนข้อความซึ่งเปลืองกระดาษไปอีกสามสี่บรรทัด ว่าทุกฝ่ายต้องเคารพหลักนิติธรรม แต่สะท้อนให้เห็นรัฐธรรมนูญที่ผ่านมา ผมฝากไว้เป็นข้อคิดสำหรับพวกเรา โดยเฉพาะประชาชนว่า หลักที่ว่าถ้าเราปกครองในระบอบประชาธิปไตย หลักนิติธรรม หลักกฎหมายเป็นหลักที่สำคัญที่สุด แต่ถ้าเราละเมิด ปัญหาจะตามมา นี่คือข้อคิดที่ผมฝากข้อสังเกตไว้ในวันแถลงนโยบายรัฐบาล เนื่องจากในนโยบายของรัฐบาล ได้เขียนไว้ว่านอกจากแก้ปัญหาอื่น แล้วจะต้องวางรากฐานของประเทศริเริ่มวางรากฐานของประเทศเพื่อให้ประเทศมีความเจริญก้าวหน้า ผมจึงเห็นด้วยอย่างยิ่ง และเชิญชวนว่า เมื่อเรายุบสภา และเลือกตั้งใหม่ เรามาเริ่มตั้งแต่วันนี้ เราต้องรณรงค์ให้ประชาชนตื่นตัว ในเรื่องการเลือกตั้งที่สุจริตเพราะทั้งหมดมีที่มาว่าทำไมเราถึงมีการกระทำต่อหลักนิติธรรม คำตอบก็คือมันมีพฤติกรรมที่ผู้บริหารขาดความเข้าใจหลักนี้ ไม่เชื่อกฎหมายมองประโยชน์เป็นที่ตั้ง“ นายชวน กล่าว

นายชวน กล่าวอีกว่า สำหรับรัฐธรรมนูญปัจจุบันฉบับปราบโกง ตนเห็นด้วยกับสมาชิกว่าจริงๆแล้วโกงก็ปราบรัฐธรรมนูญ ขยับไปตรงไหนก็มีปัญหาทุจริตโกงกินทุกหย่อมหญ้า บ่อนการพนันกระจายไปทั่วประเทศเพื่อหาเงินส่งส่วยให้นักการเมือง เพราะเกิดจากคุณภาพ ถ้าเรากลั่นกรองคนที่จะเข้ามาสู่ในกระบวนการประชาธิปไตยในฝ่ายไหนก็ตาม รวมถึงฝ่ายนิติบัญญัติของพวกเราได้ คนที่มีความสุจริต เที่ยงตรง ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันก็อาจจะเกิดขึ้นน้อย ตนจึงรณรงค์ให้ทำเรื่องนี้ แต่ปัญหานี้ก็มีองค์กรที่ดูแล และสมาชิกก็อภิปรายวิจารณ์องค์กรที่ตรวจสอบการเลือกตั้งอย่างรุนแรง ทั้งหมดที่พูดไปก็เป็นความจริง

นายชวน กล่าวด้วยว่า ตนรู้สึกเหมือนกันว่า องค์กรที่มีหน้าที่ดูแลการเลือกตั้งที่เป็นองค์กรอิสระ เมื่อเทียบกับสมัยที่กระทรวงมหาดไทยดูแล คุณสมบัติอาจจะไม่ต่างกันมากนัก สมัยมหาดไทย จับคนซื้อเสียงโกงการเลือกตั้งได้มากกว่านี้ปัจจุบันเกิดจากอะไร ตนเชื่อว่าในองค์กรเหล่านี้มีคนดีอยู่ เมื่อองค์กรนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์มาก ผมก็ใช้หลักโคนันทิวิสาล อย่าไปตำหนิเพิ่มเติม จึงทำหนังสือไปหาประธาน กกต. เมื่อวันที่ 6มี.ค.68 ว่าท่านถูกวิจารณ์รุนแรงมาก แต่ตนขอเป็นกำลังใจให้ กกต. ให้ปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ และกฎหมายที่เกี่ยวข้องด้วยความกล้าหาญ รักษาไว้ซึ่งการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ในระบบรัฐสภาอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขที่ชอบธรรม และอยู่เป็นหลักนิติธรรมอย่างแท้จริง ต่อมา ประธาน กกต. ก็ทำหนังสือขอบคุณตอบกลับมา ดังนั้น กกต. มีคนดีอยู่ แต่จะขยับเคลื่อนไหวไม่ได้ ถ้าเลขาธิการ กกต. ไม่ขยับ ตนจึงต้องทำหนังสือไปฉบับที่ 2 ถึงเลขาธิการกกต. ในทำนองเดียวกัน

"ผมเชื่อว่ารัฐธรรมนูญที่เราจะแก้ในอนาคต ถ้าเรามองข้ามความสำคัญของผู้ใช้รัฐธรรมนูญเราจะผิดพลาด และจะมีปัญหา ผมจึงคิดว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญที่ดีที่เราจะมีต่อไปในอนาคตกับคนที่ดีต้องไปด้วยกัน ผมพูดในฐานะที่เห็นรัฐธรรมนูญทุกฉบับที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2511 ทั้งหมดที่เราเขียนมาดีแล้ว แต่ทำไมถึงยังมีปัญหาคำตอบคือผู้ใช้รัฐธรรมนูญ เราต้องคำนึงว่ากฎหมายที่ดีกับคนที่ดีนั้นจะต้องไปด้วยกันตลอดเวลา บ้านเมืองเราจึงจะพัฒนาไปได้ มีความเจริญรุ่งเรือง ระบบการปกครองของเราไม่ใช่ระบบล้มเหลว ระบบรัฐสภาในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขไม่ใช่ล้มเหลว ที่เรามีปัญหาสะดุดหลายครั้ง หกล้มหลายครั้ง เพราะผู้ใช้กฎหมายของเราไม่เคารพกฎเกณฑ์กติกาเลือกปฏิบัติ ทำให้เกิดความขัดแย้งแตกแยก อย่างที่ไม่เคยเกิด ขอให้เราให้ความสำคัญกับเรื่องของคน ซึ่งจะมาทำหน้าที่ในฐานะฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายบัญญัติก็เป็นผู้จัดตั้งฝ่ายบริหารถ้าองค์กรเหล่านี้มาจากเส้นทางที่ดีตลอดทางแต่ต้น เราจะได้องค์กรที่ดี และพัฒนาบ้านเมืองได้ไกล ตามที่ประชาชนทั้งประเทศของเรา ซึ่งเป็นเจ้าของอธิปไตยอย่างแท้จริงคาดหวังไว้“ นายชวน กล่าว