แฉสธ.แทรกแซงการคัดเลือกวัคซีน HPV เข้าบัญชียาหลัก

อดีตบอร์ด สปสช.แฉกระทรวงสาธารณสุ ขแทรกแซงการคัดเลือกวัคซีน HPV ดันชนิด 2 สายพันธุ์เข้าบัญชียาหลักแห่ งชาติแม้ไม่ผ่านการคัดเลื อกจากคณะอนุกรรมการพัฒนาระบบยา ตั้งข้อกังขาจะไว้ใจให้คุ มกลไกจัดซื้อต่อรองราคายาได้หรือไม่ นายนิมิตร์ เทียนอุดม อดีตกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เปิดเผยว่า กรณีการแทรกแซงการบรรจุวัคซีนป้ องกันมะเร็งปากมดลูก (HPV) ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ เป็นตัวอย่างอันดีที่สะท้อนถึ งแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นหากให้ กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เป็นผู้รวมศูนย์จัดซื้อและต่ อรองราคายา และเกิดเป็นคำถามว่าจะไว้ใจให้ อำนาจการจัดซื้ อยาราคาแพงและยาจำเป็น อยู่ในการดูแลของ สธ.ได้หรือไม่ นายนิมิตร์ กล่าวว่า วัคซีน HPV ที่ขึ้นทะเบียนในประเทศไทยมี 2 บริษัท บริษัทแรกมีวัคซีนที่ป้องกั นการติดเชื้อได้ 4 สายพันธุ์ (สายพันธุ์ 6,11,16,18) และอีกบริษัทมีวัคซีนที่ป้องกั นการติดเชื้อได้ 2 สายพันธุ์ (สายพันธุ์ 16,18) โดยในปี 2559 ที่ผ่านมาคณะอนุกรรมกรรมการพั ฒนาระบบยาแห่งชาติเตรียมพิ จารณาบรรจุวัคซีน HPV เข้าไว้ในบัญชียาหลักแห่งชาติ ซึ่งจากการศึ กษาของโครงการประเมินเทคโนโลยี และนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP) ได้ทำการศึกษาความคุ้มค่า ประสิทธิภาพและราคาแล้วพบว่าวั คซีนชนิด 4 สายพันธุ์มีความคุ้มค่ามากกว่า ทั้งนี้ หลังจากได้ผลการศึกษามาแล้ว คณะอนุกรรมการพัฒนาระบบยาแห่ งชาติ ได้ให้ทั้ง 2 บริษัทนี้เข้ามาเสนอรายละเอี ยดข้อมูลความสำคัญ ความจำเป็น พร้อมกับราคาวัคซีนให้พิจารณา โดยทั้ง 2 บริษัทได้เสนอราคาต่ อประธานคณะทำงานต่อรองราคาเมื่ อวันที่ 5 ก.ย. 2559 จากนั้นคณะอนุกรรมการฯ ได้พิจารณาในห้วงเวลาพร้อมๆ กันและพบว่าชนิด 4 สายพันธุ์เสนอราคามาต่ำกว่าแบบ 2 สายพันธุ์ ด้วยเหตุนี้ คณะอนุกรรมการพัฒนาบัญชียาหลั กแห่งชาติจึงมีมติเมื่อวันที่ 7 ก.ย. 2559 เลือกวัคซีน HPV ชนิด 4 สายพันธุ์ให้บรรจุในบัญชียาหลั กแห่งชาติ “ก็เท่ากับชนิด 2 สายพันธุ์ก็ตกไป เพราะพิจารณาพร้อมกันแถมยั งเสนอราคามาแพงกว่า หลังจากนั้นก็เดินหน้ าประกาศราชกิจจานุเบกษา วันที่ 10 พ.ย. 2559 ว่าวัคซีน HPV ที่จะอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ เป็นชนิด 4 สายพันธุ์” นายนิมิตร์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม ระหว่างที่เตรียมดำเนินการจัดซื้ อวัคซีนในราคาที่ต่อรองได้แล้ วนั้น ก็มีหนังสือสั่ งการจากกระทรวงสาธารณสุขในเดือน ธ.ค.2559 ให้ระงับการจัดซื้อ โดยให้เหตุผลว่าเพื่อความเป็ นธรรมควรและไม่ให้เกิดการผูกขาด ควรเอาอีกบริษัทเข้ามาด้วย อีกทั้งยังมีหนังสือขอให้คณะอนุ กรรมการฯ บรรจุวัคซีน HPV ชนิด 2 สายพันธุ์ เข้าบัญชียาหลักแห่งชาติด้วย “กรรมการพิจารณามาอย่ างรอบคอบแล้วทั้งประสิทธิ ภาพและราคา เขาถึงเลือกแค่ 1 รายแต่อยู่ๆ ก็ใช้อำนาจสั่งการลงมาว่าต้องมี อีก 1 ชนิดอยู่ในบัญชียาหลัก คณะกรรมการก็ยืนยันมติเดิมอยู่ หลายเดือน ทำหนังสือตอบไป 2 รอบ จนกระทั่งยืนไม่ไหวถึงต้ องประกาศแก้ไขให้ยกเลิ กประกาศเดิม โดยมีคำสั่งให้เพิ่มวัคซีนแบบ 2 สายพันธุ์เข้ามาอีกชนิดในวันที่ 28 เม.ย.2560 และประกาศฉบับนี้ให้เลือกซื้อวั คซีนที่จัดซื้อได้ในราคาที่ถู กกว่า โดยอ้างเหตุผลเรื่องธรรมาภิ บาลและการแข่งขัน” นายนิมิตร์ กล่าว นายนิมิตร์ กล่าวต่อไปว่า เมื่อเป็นเช่นนี้การจัดซื้อวั คซีนก็ต้องให้ทั้ง 2 บริษัทเข้ามาเสนอราคาใหม่ และสิ่งที่เกิดขึ้นในขณะนี้คื อบริษัทที่ขายวัคซีนชนิด 2 สายพันธุ์ได้ตัดราคาลงเพราะรู้ แล้วว่าวัคซีนชนิด 4 สายพันธุ์ขายในราคาเท่าใด “จริงๆ มันต่อรองราคามาตั้งแต่แรกอยู่ แล้ว มีการแข่งขันอยู่แล้ว ผมเลยยกประเด็นว่าถ้ าเราเอากลไกการต่อรองราคาไปไว้ ที่ สธ. เรื่องแบบนี้มันมีแนวโน้มเกิดขึ้ น แล้ววัคซีนชนิด 2 สายพันธุ์ โดยทั่วไปในโลกนี้กำลังทยอยเลิ กใช้ มันก็ดัมป์ราคาได้ เหมือนเอาขยะมาขายให้เรา” นายนิมิตร์ กล่าวทิ้งท้าย ทั้งนี้ มีรายงานว่า นพ.โสภณ เมฆธน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ลงนามในหนังสือที่ สธ 0465.3/1023 ลงวันที่ 9 มีนาคม 2560 ถึงประธานคณะกรรมการพั ฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่อง ทบทวนความเหมาะสมของการระบุ จำนวนสายพันธุ์ของวัคซีนเอชพีวี ในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยอ้างถึงหนังสือกรมควบคุ มโรคที่ สธ 0465.3/6473 ลงวันที่ 5 ตุลาคม 2559 ใจความสรุปว่า ตามที่หนังสือกรมควบคุมโรคได้ ขอให้คณะกรรมการบัญชียาหลักแห่ งชาติทบทวนการระบุจำนวนสายพันธุ์ ของวัคซีนเอชพีวีในบัญชียาหลั กแห่งชาติว่า การระบุ 4 สายพันธุ์เพียงชนิดเดี ยวอาจทำให้เกิดข้อจำกัดในการบริ หารและจัดหาวัคซีนที่ราคาถูกกว่ า ไม่เปิดโอกาสแข่งขัน และคณะอนุกรรมการฯ ตอบกลับว่า มีมติคัดเลือกวัคซีนเอชพีวี 4 สายพันธุ์เท่านั้น กระทรวงสาธารณสุขขอเสนอให้ ทบทวนความเหมาะสมของการระบุ จำนวนสายพันธุ์ หากระบุ 4 สายพันธุ์ชนิดเดียว อาจทำให้เกิดข้อจำกัดในการจั ดหาวัคซีนในอนาคตได้.