"กุน ขแมร์" คืออะไร! "กัมพูชา" บรรจุแทนชื่อ "มวยไทย" ในกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 32

กลายเป็นประเด็นร้อนแรงระหว่างประเทศไปซะแล้ว! หลังจากที่คณะกรรมการจัดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 32 ของกัมพูชา ประกาศบรรจุกีฬา "มวยเขมร" หรือ "กุน ขแมร์"  (Kun Khmer) โดยอ้างว่าเป็นศิลปะป้องกันตัวประจำชาติกัมพูชา แทนกีฬา "มวยไทย" ซึ่งเป็นศิลปะการป้องกันตัวของไทย 

โดย "กัมพูชา" ได้มีการตั้งองค์กรที่ชื่อว่า "สหพันธ์กุน ขแมร์นานาชาติ" ขึ้นมา เพื่อดูแลการแข่งขันในซีเกมส์โดยเฉพาะ ซึ่งไม่ได้เป็นสหพันธ์กีฬาที่อยู่ภายใต้การดูแลของอิฟม่า ไม่ได้เป็นกีฬาที่ได้รับการรับรองจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากล(ไอโอซี) รวมทั้งสภาโอลิมปิกแห่งเอเชีย (โอซีเอ) 

ทั้งนี้ ทำให้ไทยไม่สามารถส่งแข่งขันได้ เนื่องจากผิดระเบียบการแข่งขัน ไทยจึงตัดสินใจไม่ส่งนักมวยไปแข่งขันดังกล่าว และคาดว่า อินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์, มาเลเซีย,และเวียดนาม ก็จะไม่ส่งไปแข่งขันด้วยเช่นกัน

- "กุน ขแมร์"  (Kun Khmer) คือกีฬาแบบไหน

"กุน ขแมร์" เป็นกีฬาศิลปะการต่อสู้พื้นบ้านของประเทศกัมพูชา มีชื่ออย่างเป็นทางการคือ "Kbach Kun Pradal Khamm" หมายถึง "การต่อสู้อย่างอิสระ" ใช้อวัยวะเป็นอาวุธต่อสู้ ได้แก่ หมัด, เท้า, เข่า และศอก รวมถึงใช้การเข้ากอดเพื่อโจมตีระยะประชิด โดยนักสู้ชาวกัมพูชามักจะใช้ศอกโจมตีมากกว่าศิลปะการต่อสู้อื่นๆ ในภูมิภาคนี้ 

"กุน ขแมร์" เริ่มแพร่หลายตั้งแต่ยุคอาณาจักรขอม เป็นการต่อสู้ที่ใช้ในกองทหารของอาณาจักร มีรากฐานมาจากการต่อสู้แบบประชิดตัว จากหลักฐานในภาพนูนต่ำและนูนสูงตามปราสาทหินต่างๆแสดงให้เห็นว่ามีรูปแบบคล้ายการต่อสู้ชนิดนี้มาตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 

อย่างไรก็ตามในช่วงยุคอาณานิคม ศิลปะการต่อสู้ชนิดนี้ถูกเจ้าอาณานิคมจากยุโรปมองว่าเป็นสิ่งโหดร้ายและไร้อารยธรรม ส่งผลให้ชาวฝรั่งเศสพยายามเปลี่ยนศิลปะการต่อสู้ชนิดนี้ให้กลายเป็นกีฬาโดยเพิ่มกติกาบางอย่างเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นการจับเวลา แบ่งการแข่งขันเป็นยก การสู้ในเวทีมวย และให้ใช้นวมชกมวยแบบตะวันตกเพื่อลดอาการบาดเจ็บ

ปัจจุบัน กุน ขแมร์ ควบคุมโดยสหพันธ์มวยกัมพูชา (CBF) ที่ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 1961 โดยผู้ตัดสินและนักมวยทุกคนต้องมีการขึ้นทะเบียนอนุญาตจาก CBF สถานีโทรทัศน์ที่จัดการแข่งขันมวยก็ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของ CBF (แต่ละสถานีมีหน้าที่จัดนักมวย ผู้ฝึกสอน เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ และนักดนตรี ส่วน CBF จัดหาผู้ตัดสินการแข่งขัน และผู้รักษาเวลา) 

สำหรับรูปแบบการแข่งขัน "กุน ขแมร์" ในปัจจุบัน จะชกกันทั้งสิ้น 5 ยก ยกละ 3 นาที และจัดขึ้นที่เวทีมวย ขนาด 20 x 20 ฟุต จะมีการพัก 1.30-2.00 นาที ระหว่างยก ซึ่งก่อนเริ่มแข่งขันแต่ละคู่ จะมีพิธีกรรมสวดมนต์และไหว้ครูตามธรรมเนียมของชาวเขมรโบราณ โดยมี 17 รูปแบบ มีพื้นฐานมาจากตัวละครหลักของเรื่อง รามเกียรติ์ และระหว่างการแข่งขัน จะมีการบรรเลงดนตรีพื้นเมืองของกัมพูชาด้วย

ทั้งนี้ เมื่อเดือน พ.ย.2565 องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก ขึ้นทะเบียน คุน ละบ๊อกกาตาว (Kun Lbokator) หรือ ศิลปะการต่อสู้ของกัมพูชา หรือที่รู้จักกันว่า "กุน แขมร์" (มวยเขมร) ในรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ