กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ตามรอยพระบาท ศาสตร์พระราชา ระบบสุขภาพยั่งยืน

ตลอดพระชนม์ชีพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระองค์ทรงห่วงใยสุขภาพของประชาชน ต้องการให้คนไทยมีสุขภาพแข็งแรง สมบูรณ์ ทั้งร่างกายและจิตใจ โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ห่างไกลในถิ่นทุรกันดาร ในการเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรตามท้องที่ต่างๆ จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คณะแพทย์ประกอบด้วย ทีมแพทย์หลวงซึ่งมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขาและแพทย์อาสาสมัคร โดยเสด็จพระราชดำเนินไปรักษาผู้ป่วย ตลอดจนจัดหน่วยแพทย์พระราชทาน หน่วยทันตกรรมพระราชทานเคลื่อนที่ ออกไปดูแลรักษาประชาชนในพื้นที่ห่างไกล ให้สามารถเข้าถึงบริการทางการแพทย์และสาธารณสุขที่ได้มาตรฐาน นายแพทย์สมศักดิ์ อรรฆศิลป์ อธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข น้อมนำกระแสพระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มาเป็นหลักปฏิบัติในการดำเนินงาน โดยสร้างและถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยีทางการแพทย์ที่สมคุณค่า เสริมสร้างความร่วมมือทางวิชาการและบริการทางการแพทย์ในทุกภาคส่วน เพื่อพัฒนาการแพทย์ของประเทศสู่มาตรฐานสากล ภายใต้วิสัยทัศน์ ประชาชนได้รับบริการทางการแพทย์ที่มีคุณภาพ และมาตรฐานวิชาชีพอย่างเสมอภาค ภายในปี พ.ศ. 2564

จากพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณห่วงใยผู้ป่วยกรมการแพทย์ได้น้อมนำมาสู่โครงการสำคัญต่างๆ และดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นโครงการเจลลี่โภชนา “นวัตกรรมอาหารสำหรับผู้ป่วยมะเร็งช่องปาก” ซึ่งเป็นการดำเนินงานร่วมกันระหว่างโรงพยาบาลมหาวชิราลงกรณธัญบุรี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข มูลนิธิทันตนวัตกรรม ในพระบรมราชูปถัมภ์ หน่วยทันตกรรมพระราชทาน ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และหน่วยงานภาคีเครือข่ายต่างๆ เพื่อแก้ไขปัญหาภาวะทุพโภชนาการ และพัฒนาคุณภาพชีวิตในกลุ่มผู้ป่วยโรคมะเร็งช่องปากและโรคอื่นๆ ในช่องปากที่มีปัญหาเคี้ยวและกลืนลำบากให้สามารถรับประทานอาหารได้ตามปกติ โครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาส มหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 เป็นอีกหนึ่งโครงการที่ถือกำเนิดขึ้นจากกระแสพระราชดำรัส “ไม่มีฟัน กินอะไรก็ไม่อร่อย” ด้วยทรงห่วงใยผู้สูงอายุ ผู้ด้อยโอกาสที่สูญเสียฟันทั้งปาก จะทานข้าวก็ไม่อร่อย โครงการนี้เกิดจากความร่วมมือของสถาบันทันตกรรม กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อให้บริการรากฟันเทียมแก่ผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ด้อยโอกาสทั่วประเทศ ทำให้มีโอกาสเข้าถึงการรักษาที่มีราคาสูง และเป็นเทคโนโลยีขั้นสูงที่ทันสมัย โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย นอกจากนี้ กรมการแพทย์ โดยสถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ ได้จัดประชุมและเยี่ยมติดตามเพื่อพัฒนางานฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แก่ผู้ป่วยและคนพิการให้ได้คุณภาพและมาตรฐาน ชี้แจงแนวทางปรับสภาพแวดล้อมและจัดสิ่งอำนวยความสะดวก ตลอดจนสนับสนุนการดำเนินงานด้านเวชกรรมฟื้นฟู (กายภาพบำบัด) ให้แก่โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช ในโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 84 พรรษา ตลอดจนสนับสนุนด้านวิชาการ เทคโนโลยีทางการแพทย์ และพัฒนาหลักสูตรเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนบุคลากรแก่กลุ่มโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช อีก 1 โครงการสำคัญตามรอยพระบาท คือ โครงการบูรณาการเพื่อพัฒนาเครือข่ายด้านการดูแลสุขภาพคนพิการ ซึ่งสถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ กรมการแพทย์ ได้ดำเนินการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการดูแลสุขภาพคนพิการแบบมีส่วนร่วม ระหว่างบุคลากรทางการแพทย์ และผู้ดูแลคนพิการ โดยประชุมและลงพื้นที่เยี่ยมสำรวจร่วมกับโรงพยาบาลวัดจันทร์เฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา อำเภอกัลยาณิวัฒนา และโรงพยาบาลเทพรัตนเวชชานุกูล เฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ นับเป็นโครงการนำร่องเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและร่วมกันพัฒนาการดูสุขภาพคนพิการแบบมีส่วนร่วม เพื่อให้สามารถเข้าถึงบริการ ได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพที่เหมาะสม และนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีของคนพิการต่อไป

นายแพทย์ธนเดช สินธุเสก ผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาวชิราลงกรณธัญบุรี กล่าวถึงโครงการเจลลี่โภชนา “นวัตกรรมอาหารสำหรับผู้ป่วยมะเร็งช่องปาก” ว่า “เจลลี่โภชนา” ถือเป็น “อาหารพระราชทาน” ที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งหู คอ จมูก ให้ดีขึ้น ดังนั้นทิศทางการทำงานในอนาคต โรงพยาบาลยังคงเน้นเรื่องของการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางด้านอาหารให้แก่คนไข้ในโรงพยาบาล รวมถึงเครื่องมือในการฉายแสงเพื่อลดอาการข้างเคียง เนื่องจากคนไข้ที่เป็นมะเร็งและเข้ารับการรักษา จะรับประทานอาหารได้น้อยลง เบื่ออาหาร คนไข้ควรรับประทานอาหารให้ได้ เท่าเดิมหรือมากขึ้น ปริมาณอาหารที่ได้รับจะต้องมีประโยชน์และเป็นไปตามหลักโภชนา จากการวิจัยพบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับเจลลี่โภชนา สามารถลดอัตราการใส่สายยางลงได้ ทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น นอกจากนี้ได้มีการวิจัยเพิ่มเติมด้วยการใส่สารต้านมะเร็งลงไปในเจลลี่ รวมถึงการนำน้ำลายเทียมมาใช้กับผู้ป่วยมะเร็ง หู คอ จมูก และนำยาแก้อาเจียนมาใช้กับผู้ป่วยที่ให้เคมีบำบัด ปัจจุบันโรงพยาบาลได้นำเครื่องฉายแสง 4 มิติ ซึ่งเป็นเครื่องฉายแสงที่ทันสมัย สามารถฉายแสงเฉพาะจุดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดผลข้างเคียงในผู้ป่วย และในอนาคตจะพัฒนาเครื่องฉายแสงกับโรคทั่วไป ทันตแพทย์บุญชู สุรีย์พงษ์ ผู้อำนวยการสถาบันทันตกรรม กล่าวเพิ่มเติมว่า รากฟันเทียม ทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น ทั้งด้านสุขภาพจิตและสุขภาพกาย ผู้ป่วยที่ใส่รากฟันเทียม แล้วกินได้ เหมือนตายแล้วเกิดใหม่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตรัสว่า “ถ้าฟันไม่ดี กินข้าวไม่อร่อย ร่างกายไม่แข็งแรง” เนื่องจากปากเป็นประตูสุขภาพ ดังนั้น จึงต้องกินได้และกินอร่อย ทั้งนี้ ในทุกปี สถาบันทันตกรรม ได้จัดโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ คัดเลือกผู้ป่วย เข้าร่วมโครงการผ่าตัดฝังรากฟันเทียมรายละ 2 ราก เพื่อเป็นฐานยึดฟันเทียมชั้นล่างไว้ไม่ให้เคลื่อนหรือเลื่อนหลุดขณะเคี้ยวอาหาร โดยเปิดให้บริการที่โรงพยาบาลสังกัดภาครัฐทั้งในและนอกสังกัดกระทรวงสาธารณสุข

สำหรับโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสมหามงคลเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติครบ 70 ปี 9 มิถุนายน 2559 เป็นโครงการที่ดำเนินการต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน สถาบันทันตกรรมได้จัดส่งรากฟันเทียมให้หน่วยบริการ จำนวน 50 หน่วยบริการ รวมเป็นจำนวน 1,000 ราก มีผู้ป่วยได้รับบริการ ฝังรากฟันเทียมในโครงการ จำนวน 500 ราก และคาดว่าจะครบตามเป้าหมายในปี 2561 ทางสถาบันยังคงสานต่อโครงการรากฟันเทียมเฉลิมพระเกียรติฯ โดยเน้นใส่ให้แก่คนไข้ที่มีความจำเป็นและมีอายุ 60 ปีขึ้นไป ก่อนเป็นอันดับแรก จากกระแสพระราชดำรัส กรมการแพทย์น้อมนำสู่แนวทางปฏิบัติเพื่อมุ่งแก้ไขปัญหาด้านสุขภาพอนามัยของประชาชน และจะสืบทอดพระราชปณิธาน ตลอดจนก้าวเดินตามรอยพระบาทของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในการที่จะทำให้ประชาชนชาวไทยมีสุขภาพพลานามัยที่สมบูรณ์แข็งแรง เพื่อเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติสืบไป